(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 082

॥ శ్రీః ॥
6.82. అధ్యాయః 082
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
ద్రోణేన విరాటసూనోః శంఖస్య వధః ॥ 1 ॥ ద్వంద్వయుద్ధం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-82-0x(4160)(42297)
ప్రవృత్తమాత్రే సంగ్రామే నివృత్తే చ సుశర్మణి ।
భగ్నేషు చాపి వీరేషు పాండవేన మహాత్మనా ॥ 6-82-1(42298)
క్షుభ్యమాణే బలే తూర్ణం సాగరప్రతిమే తవ।
ప్రత్యుద్యాతే చ గాంగేయే త్వరితం విజయం ప్రతి ॥ 6-82-2(42299)
దృష్ట్వా దుర్యోధనో రాజా రణే పార్థస్య విక్రమం ।
త్వరమాణః సమభ్యేత్య సర్వాంస్తానబ్రవీన్నృపాన్ ॥ 6-82-4aతేషాం తు ప్రముఖే శూరం సుశర్మాణం మహాబలం ।
మధ్యే సర్వస్య సైన్యస్య భృశం సంహర్షయన్నివ॥ 6-82-3(42300)
ఏష భీష్మః శాంతనవో యోద్ధుకామో ధనంజయం ।
సర్వాత్మనా కురుశ్రేష్ఠస్త్యక్త్వా జీవితమాత్మనః ॥ 6-82-5(42301)
తం ప్రయాంతం రణే వీరం సర్వసైన్యేన భారతం ।
సంయత్తాః సమరే సర్వే పాలయధ్వం పితామహం ॥ 6-82-6(42302)
బాఢమిత్యేవముక్త్వా తు తాన్యనీకాని సర్వశః ।
నరేంద్రాణాం మహారాజ సమాజగ్ముః పితామహం ॥ 6-82-7(42303)
తతః ప్రయాతః సహసా భీష్మః శాంతనవోఽర్జునం ।
రణే భారతమాయాంతమాససాద మహాబలః ॥ 6-82-8(42304)
మహాశ్వేతాశ్వయుక్తేన భీమవానరకేతునా ।
మహతా మేఘనాదేన రథేనాతివిరాజతా ॥ 6-82-9(42305)
సమరే సర్వసైన్యానాముపయానం ధనంజయం।
అభవత్తుములో నాదో భయాద్దృష్ట్వా కిరీటినం ॥ 6-82-10(42306)
అభీశుహస్తం కృష్ణం చ దృష్ట్వాదిత్యమివాపరం ।
మధ్యందినగతం సంఖ్యే న శేకుః ప్రతివీక్షితుం ॥ 6-82-11(42307)
తథా శాంతనవం భీష్మం శ్వేతాశ్వం శ్వేతకార్ముకం ।
న శేకుః పాండవా ద్రష్టుం శ్వేతం గ్రహమివోదితం ॥ 6-82-12(42308)
స సర్వతః పరివృతస్త్రిగర్తైః సుమహాత్మభిః ।
భ్రాతృభిః సహ పుత్రైశ్చ తథాఽన్యైశ్చ మహారథైః ॥ 6-82-13(42309)
భారద్వాజస్తు సమరే మత్స్యం వివ్యాధ పత్రిణా।
ధ్వజం చాస్య శరేణాజౌ ధనుశ్చైకేన చిచ్ఛిదే ॥ 6-82-14(42310)
తదపాస్య ధనుశ్ఛిన్నం విరాటో వాహినీపతిః ।
అన్యదాదత్త వేగేన ధనుర్భారసహం దృఢం ॥ 6-82-15(42311)
శరాంశ్చాశీవిషాకారాజ్జ్వలితాన్పన్నగానివ ।
ద్రోణం త్రిభిశ్చ వివ్యాధ చతుర్భిశ్చాస్య వాజినః ॥ 6-82-16(42312)
ధ్వజమేకేన వివ్యాధక సారథిం చాస్య పంచభిః ।
ధనురేకేషుణాఽవిధ్యత్తత్రాక్రుధ్యద్ద్విజర్షభః ॥ 6-82-17(42313)
తస్య ద్రోణోఽవధీదశ్వాఞ్శరైః సన్నతపర్వభిః।
అష్టాభిర్భరతశ్రేష్ఠ సూతమేకేన పత్రిణా ॥ 6-82-18(42314)
స హతాశ్వాదవప్లుత్య స్యందనాద్ధతసారథిః।
ఆరురోహ రథం తూర్ణం పుత్రస్య రథినాం వరః ॥ 6-82-19(42315)
తతస్తు తౌ పితాపుత్రౌ భారద్వాజం రథే స్థితౌ ।
మహతా శరవర్షేణ వారయామాససతుర్బలాత్ ॥ 6-82-20(42316)
భారద్వాజస్తతః క్రుద్ధః శరమాశీవిషోపమం ।
చిక్షేప సమరే తూర్ణం శంఖం ప్రతి జనేశ్వరః ॥ 6-82-21(42317)
స తస్య హృదయం భిత్త్వా పీత్త్వా శోణితమాహవే।
జగామ ధరణీం బాణో లోహితార్ద్రవరచ్ఛదః ॥ 6-82-22(42318)
స పపాత రణే తూర్ణం భారద్వాజశరాహతః।
ధనుస్త్యక్త్వా శరాంశ్చైవ పితురేవ సమీపతః ॥ 6-82-23(42319)
హతం తమాత్మజం దృష్ట్వా విరాటః ప్రాద్రవద్భయాత్।
ఉత్సృజ్య సమరే ద్రోణం వ్యాత్తాననమివాంతకం ॥ 6-82-24(42320)
భారద్వాజస్తతస్తూర్ణం పాండవానాం మహాచమూం।
దారయామాస సమరే శతశోఽథ సహస్రశః ॥ 6-82-25(42321)
శిఖండీ తు మహారాజ ద్రౌణిమాసాద్య సంయుగే।
ఆజఘాన భ్రవోర్మధ్యే నారాచైస్త్రిభిరాశుగైః ॥ 6-82-26(42322)
స బభౌ రథశార్దూలో లలాటే సంస్థితైస్త్రిభిః ।
శిఖరైః కాంచనమయైర్మేరుస్త్రిభిరివోచ్ఛ్రితైః ॥ 6-82-27(42323)
అశ్వత్థామ తతః క్రుద్ధో నిమేషార్ధాచ్ఛిఖండినః ।
ధ్వజం సూతమథో రాజంస్తురగానాయుధాని చ ॥ 6-82-28(42324)
శరైర్బహుభిరాచ్ఛిద్య పాతయామాస సంయుగే ష।
స హతాశ్వాదవప్లుత్య రథాద్వై రథినాం వరః ॥ 6-82-29(42325)
ఖంగమాదాయ సుశితం విమలం చ శరావరం ।
శ్యేనవద్వ్యచరత్క్రుద్ధః శిఖండీ శత్రుతాపనః ॥ 6-82-30(42326)
సఖంగస్య మహారాజ చరతస్తస్య సంయుగే ।
నాంతరం దదృశే ద్రౌణిస్తదద్భుతమివాభవత్ ॥ 6-82-31(42327)
తతః శరసహస్రాణి బహూని భరతర్షభ ।
ప్రేషయామాస సమరే ద్రౌణిః పరమకోపనః ॥ 6-82-32(42328)
తామాపతంతీం సమరే శరవృష్టిం సుదారుణాం।
అసినా తీక్ష్ణధారేణ చిచ్ఛేద బలినాం వరః ॥ 6-82-33(42329)
తతోఽస్య విమలం ద్రౌణిః శతచంద్రం మనోరమం।
చర్మాచ్ఛినదసిం చాస్థ ఖండయామాస సంయుగే ॥ 6-82-34(42330)
శితైస్తు బహుశో రాజంస్తం చ వివ్యాధ పత్రిభిః ।
శిఖండీ తు తతః ఖంగం ఖండితం తేన సాయకైః ॥ 6-82-35(42331)
ఆవిధ్య వ్యసృజత్తూర్ణం జ్వలంతమివ పన్నగం ।
తమాపతంతం సహసా కాలానలసమప్రభం ॥ 6-82-36(42332)
చిచ్ఛేద సమరే ద్రౌణిర్దర్శయన్పాణిలాఘవం ।
శిఖండినం చ వివ్యాధ శరైర్బహుభిరాయసైః ॥ 6-82-37(42333)
శిఖండీ తు భృశం రాజంస్తడ్యమానః శితైః శరైః ।
ఆరురోహ రథం తూర్ణం మాధవస్య మహాత్మనః ॥ 6-82-38(42334)
సాత్యకిశ్చాపి సంక్రుద్ధో రాక్షసం క్రూరమాహవే।
అలంబుసం శరైస్తీక్ష్ణైర్వివ్యాధ బలినాం వరః ॥ 6-82-39(42335)
రాక్షసేంద్రస్తతస్తస్య ధనుశ్చిచ్ఛేద భారత।
అర్ధచంద్రేణ సమరే తం చ వివ్యాధ సాయకైః ॥ 6-82-40(42336)
మాయాం చ రాక్షసీం కృత్వా శరవర్షైరవాకిరత్।
తత్రాద్భుతమపశ్యామ శైనేయస్య పరాక్రమం ॥ 6-82-41(42337)
అసంభ్రమస్తు సమరే వధ్యమానః శితైః శరైః ।
ఐంద్రమస్త్రం చ వార్ష్ణేయో యోజయామాస భారత ॥ 6-82-42(42338)
విజయాద్యదనుప్రాప్తం మాధవేన యశస్వినా।
తదస్త్రం భస్మాసాత్కృత్వా మాయాం తాం రాక్షసీం తదా ॥ 6-82-43(42339)
అలంబుసం శరైరన్యైరభ్యాకిరత సర్వతః।
పర్వతం వారిధారాభిః ప్రావృషీవ బలాహకః ॥ 6-82-44(42340)
తత్తథా పీడితం తేన మాధవేన యశస్వినా ।
ప్రదుద్రావ భయాద్రక్షస్త్యక్త్వా సాత్యకిమాహవే ॥ 6-82-45(42341)
........ మాఘవతా జిత్వా భారత సాత్యకిః।
శైనేయః ప్రాణద·జ్జిత్వా యోధానాం తవ పశ్యతాం ॥ 6-82-46(42342)
న్యహనత్తావకాంశ్చాపి సాత్యకిః సత్యవిక్రమః ।
నిశితైర్బహుభిర్బాణైస్తేఽద్రవంత భయార్దితాః ॥ 6-82-47(42343)
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు ద్రుపదస్యాత్మజో బలీ।
ధృష్టద్యుంనో మహారాజ పుత్రం తవ జనేశ్వరం ॥ 6-82-48(42344)
ఛాదయామాస సమరే శరైః సన్నతపర్వభిః ।
స చ్ఛాద్యమానో విశిఖైర్ధృష్టద్యుంనేన భారత ॥ 6-82-49(42345)
వివ్యథే న చ రాజేంద్ర తవ పుత్రో జనేశ్వర ।
ధృష్టద్యుంనం చ సమరే తూర్ణం వివ్యాధ పత్రిభిఃక ॥ 6-82-50(42346)
షష్ట్యా చ త్రింశతా చైవ తదద్భుతమివాభవత్ ।
తస్య సేనాపతిః క్రుద్ధో ధనుశ్చిచ్ఛేద మారిష ॥ 6-82-51(42347)
హయాంశ్చ చతురః శీఘ్రం నిజఘాన మహాబలః ।
శరైశ్చైనం సునిశితైః క్షిప్రం వివ్యాధ సప్తభిః ॥ 6-82-52(42348)
స హతాశ్వాన్మహాబాహురవప్లుత్య రథాద్బలీ ।
పదాతిరసిముద్యంయ ప్రాద్రవత్పార్షతం ప్రతి॥ 6-82-53(42349)
శకునిస్తం సమభ్యేత్య రాజగృద్ధీ మహాబలః ।
రాజానం సర్వలోకస్య రథమారోపయత్స్వకం ॥ 6-82-54(42350)
తతో నృపం పరాజిత్య పార్షతః పరవీరహా ।
న్యహనత్తావకం సైన్యం వజ్రపాణిరివాసురాన్ ॥ 6-82-55(42351)
కృతవర్మా రణే భీమం శరైరార్చ్ఛన్మహారథః ।
ప్రచ్ఛాదయామాస చ తం మహామేఘో రవిం యథా ॥ 6-82-56(42352)
తతః ప్రహస్య సమరే భీమసేనః పరంతపః ।
ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధః సాయంకాన్కృతవర్మణే ॥ 6-82-57(42353)
తైరర్ద్యమానోఽతిరథః సాత్వతః శస్త్రకోవిదః ।
నాకంపత మహారాజ భీమం చార్చ్ఛచ్ఛితైః శరైః ॥ 6-82-58(42354)
తస్యాశ్వాంశ్చతురో హత్వా భీమసేనో మహారథః ।
సారథిం పాతయామాస సధ్వజం సుపరిష్కృతం ॥ 6-82-59(42355)
శరైర్బహువిధైశ్చైనమాచినోత్పరవీరహా ।
శకలీకృతసర్వాంగః శ్వావిత్తు శలలైర్యథా ॥ 6-82-60(42356)
హతాశ్వశ్చ తతస్తూర్ణం సుబలస్య రథం యయౌ।
స్వాలస్య తే మహారాజ తవ పుత్రస్య పశ్యతః ॥ 6-82-61(42357)
భీమసేనోఽపి సంక్రుద్ధస్తవ సైన్యముపాద్రవత్।
నిజఘాన చ సంక్రుద్ధో దండపాణిరివాంతకః ॥ ॥ 6-82-62(42358)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి సప్తమదివసయుద్ధే ద్వశీతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes

6-82-60 సర్వాంగో హతాశ్వః ప్రత్యదృశ్యతేతి ఝo పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.